 IC 5148, yaklaşık 3000 ışık-yılı uzaklıktaki Grus (Turna) takımyıldızı içerisinde yer alan güzel bir gezegenimsi bulutsudur. Bilinen, en hızlı geniÅŸleyen gezegenimsi bulutsulardan biri olan bulutsunun çapı birkaç ışık-yılıdır ve saniyede 50 kilometre hızla büyümektedir. “Gezegenimsi bulutsu” terimi, söz konusu cisimlerin o zamanlar var olan küçük teleskoplarla yapılan ilk gözlemlerinde dev gezegenlere benzemelerinden dolayı 19. yüzyılda kullanılmaya baÅŸlanmıştır. Ancak, gezegenimsi bulutsunun gerçek yapısı oldukça farklıdır. GüneÅŸimize benzer bir kütleye sahip olan veya birkaç GüneÅŸ kütlesinden fazla olan bir yıldız, yaÅŸamının sonuna yaklaÅŸtığında dış katmanlarını uzaya atar. ÇoÄŸunlukla güzel, parlak bir ÅŸekil alan gezegenimsi bulutsuyu, merkezdeki yıldızın sıcak çekirdeÄŸinin aydınlattığı geniÅŸleyen gaz oluÅŸturur. Küçük bir amatör teleskopla gözlendiÄŸinde, fotoÄŸrafta yer alan gezegenimsi bulutsu, merkezdeki boÅŸluÄŸun ortasında parlayan, soÄŸuyarak beyaz cüce olacak yıldızın çevresinde yer alan materyallerin oluÅŸturduÄŸu bir halka ÅŸeklinde görülür. Bu görüntü, gökbilimcilerin IC 5148’e Stepne Bulutsusu takma adını vermelerine neden olmuÅŸtur. Bu cismin La Silla’da bulunan ESO’nun Yeni Teknoloji Teleskopu üzerindeki Sönük Cisim Tayfölçeri ve Kamerası’ndan (EFOSC2) alınan görüntüsü biraz daha güzeldir. Bulutsu, stepne gibi görünmek yerine kat kat yapraklara sahip bir gök çiçeÄŸini andırır. İletiÅŸim Özge A. Uçarcı Ankara Üniversitesi, ESON Türkiye Ekibi Ankara, Türkiye E-posta: ozgeucarci@gmail.com
|