|
|
Even more popular is political protest: against exploitation (Van Gogh's potato eaters), war (Otto Dix, Max Ernst, Salvador Dali, Pablo Picasso), fascist and communist totalitarianism (Anselm Kiefer, Luc Tuymans, Maurizio Cattelan, Ai Weiwei), Imperialism (Luc Tuymans), and soon also against all kinds of non-economical or non-political forms of oppression: the oppressive Über-Ich (Surrealism), rationalism, Western cultural Imperialism (Raqib Shaw), patriarchy (Marlene Dumas and feministic art), heterosexuality (Dali, Hockney, Robert Mapplethorpe), pollution (even with Andreas Gursky in his Bangkok-series).
|
|
|
Merken we op dat de moderne kunst van in de aanvang haar veroordeling van religieus en seculier normatieve bewegingen legitimeerde door het afwijzen van het 'narratieve': kunst zou vooral een kwestie zijn van vorm, niet van inhoud - denk slechts aan de uitspraak van Oscar Wilde; 'There is no such thing as a moral or an immoral book. Books are well written, or badly written.' Deze 'formalistische' opvatting culmineert in de abstracte kunst die - ten onrechte (zie Malevitsj anders bekeken) - wordt geacht pure kunst te zijn waarin het narratieve buiten spel is gezet. Maar het antinarratieve pathos is maar een schaamlapje waarachter geleidelijk het meer fundamentele anticonformisme te voorschijn komt - in het geval van Oscar Wilde: een vrijbrief om morele grenzen te verleggen. Want het is geenszins zo dat de moderne en postmoderne 'hedendaagse' kunst geen strekking zouden hebben: beide wijzen immers de bestaande religieuze en politieke praktijken af, evenals de waarden van de 'cultuurindustrie'. De kunstenaars kunnen daarbij positief gezien hun eigen waarden ontwikkelen - bv. de 'hogere' 'spirituele' wereld van de abstracte kunst. Maar het is makkelijker om choquerend de gevestigde waarden aan te vechten. Blasfemie is endemisch in de moderne kunst - van Félicien Rops, de dadaïsten (Baargeld: Gott is Wurst) en de surrealisten tot de meer recente 'Nona Ora' van Maurizio Cattelan of de 'Piss Christ' van Andres Serrano - al blijken de revolutionairen terug te deinzen voor de islam: een meteoor op Khamenei in plaats van op onze brave Johannes Paulus II zou al wat meer moed vergen - wat minder trendy zijn. Nog populairder is het politieke protest: tegen de uitbuiting (Van Gogh aardappeleters), oorlog (Otto Dix, Max Ernst, Salvador Dali, Pablo Picasso), fascistisch en communistisch totalitarisme (Anselm Kiefer, Luc Tuymans, Maurizio Cattelan, Ai Weiwei), tegen het imperialisme (Luc Tuymans), en weldra ook tegen alle niet-economische of niet-politieke vormen van onderdrukking: het onderdrukkende Über-Ich en Ich (surrealisme), het rationalisme, het Westers cultuurimperialisme (het multiculti in Raqib Shaw), het patriarchaat (Marlene Dumas en de feministische kunst), de heteroseksualiteit (Dali, Hockney, Robert Mapplethorpe), de milieuvervuiling (zelfs bij Andreas Gursky in zijn Bangkok-reeks). Door 'kritisch' en choquerend te zijn, ontslaan de kunstenaars zich van de plicht om te tonen wat ze dan wel voorstaan, temeer daar zoiets verdacht is als propaganda of 'narrati
|