|
|
Jak wskazuje powyższe motto, oddziaływania teorii systemów i cybernetyki nie ograniczały się jedynie do obszaru nauki i inżynierii, wniknęły one bowiem głęboko również w domenę sztuki i kultury. Jazgotliwe sprzężenie zwrotne elektrycznej gitary Jimiego Hendrixa na Woodstock (1966), w którym muzyk zawłaszczył hymn Stanów Zjednoczonych, stało się okrzykiem bojowym kontrkultury. Steina i Woody Vasulka posługiwali się całym wachlarzem sygnałów audio i wideo, oraz rozmaitymi ich kombinacjami, aby wytworzyć elektroniczne sprzężenie zwrotne, które stanowiło dla nich nowe medium artystyczne: „Sprzężenie zwrotne wideo jest dla nas elektroniczną materią sztuki…Jest gliną, jest powietrzem, jest energią, jest kamieniem…jest nowym tworzywem…z którego powstaje obraz…” (zob. Section 2: Cybernetic Art., Architecture and Design) (2). Les Levine opisał swoją interaktywną instalację wideo Contact: A Cybernetic Sculpture jako „system, w którym zachodzi synteza człowieka i techniki…a ludzie stanowią jego oprogramowanie”. A dalej pisał, że „osobowość” tego „reagującego mechanizmu odzwierciedla nastawienia widzów…To otwarty obwód” (3). Krytyk sztuki Jack Burnham diagnozował, że „znajdujemy się obecnie na etapie przejściowym między kulturą zorientowaną na obiekt a kulturą zorientowaną na system. Zmiana wywodzi się tu nie z samych rzeczy, a ze sposobu, w jaki się je robi” (Section 3: Systems aesthetics). Artysta i teoretyk Roy Ascott podzielał te spostrzeżenia: „W dzisiejszych czasach mniej zajmuje nas istota rzeczy a bardziej ich zachowanie, nie to, czym są, a raczej to, jak działają. Ta…wizja naszych czasów jest skrajnie cybernetyczna” (Section 2). Przytoczone powyżej eksperymenty i poglądy uwidaczniają niektóre z wczesnych przesłanek kierujących artystycznymi próbami zgłębiania systemów. Ale kulturowa istotność cybernetyki nie ogranicza się do lat 60. Wprawdzie zanim dekada lat 70. dobiegła kresu, cybernetyka zdążyła zakorzenić się tak głęboko i rozprzestrzenić tak bardzo, że stała się niemal niewidzialna, lecz od ponad pół wieku trwa ona i rozwija się, a obecne jej oddziaływanie nie jest bynajmniej słabsze. Nowe obszary nauki o systemach niezmiennie wzniecają w artystach i badaczach twórcze reakcje i wizje. Tak jak ich poprzednicy mocują się oni z kolejnymi falami technicznych mediów i pobudzanymi przez nie praktykami społecznymi oraz wykorzystują je na sposoby, które poszerzają nasze postrzeganie i poznanie. Czyniąc to, przedstawiają dalekosiężną refleksję nad wzajemnymi pow
|
