|
|
Imaju posebne tipološke i povijesne identitete no nisu priznati kao manjinski jezici zbog različitih razloga, između ostalog i uslijed pomanjjkanja želje govornika za priznanjem. No i to je dijelom rezultat jednojezičnog modela jezične politike koja diktira stanje u kojem je talijanski jedini državni jezik.
|
|
|
Il existe un autre type de minorité linguistique dont les Ladins et les Frioulans en Italie sont un bon exemple. Ils parlent des langues différentes de l’italien, mais celles-ci sont néanmoins des langues romanes comme l’italien. De nombreuses langues romanes sont parlées en Italie, et c’est peut-être le pays le plus riche d’Europe d’un point de vue linguistique. Le sarde, le piémontais et le napolitain sont d’autres exemples de langues vernaculaires parlées en Italie. Ces langues ont évolué à partir du latin de la même manière que l’italien toscan. Techniquement, ce ne sont pas des dialectes de l’italien, mais des langues régionales. Elles ont des identités historiques et typologiques distinctes, mais ne sont pas reconnues en tant que langues minoritaires pour différentes raisons, entre autres parce que leurs locuteurs ne le désirent pas particulièrement. Mais c’est aussi en partie le résultat d’une politique linguistique monolingue qui impose l’italien en tant que seule langue de l’État.
|
|
|
Für eine andere Art einer einheimischen sprachlichen Minderheit sind Friauler und Ladinos in Italien ein Beispiel, deren Sprachen sich vom Italienischen unterscheiden, aber wie das Italienische selbst zu den romanischen Sprachen zählen. In Italien sind viele romanische Sprachen beheimatet, und in sprachlicher Hinsicht ist es das vielleicht reichste Land Europas. Beispiele solcher Mundarten sind u.a. Sardisch, Piemontesisch und Neapolitanisch. Diese entwickelten sich eigenständig aus dem Lateinischen, ebenso wie das toskanische Italienisch. Genaugenommen handelt es sich hier nicht um italienische Dialekte, sondern um Regionalsprachen. Sie besitzen ausgeprägte typologische und historische Identitäten, werden aber aus unterschiedlichen Gründen nicht als Minderheitensprachen anerkannt, unter anderem weil ihre Sprecher eine solche Anerkennung nicht anstreben. Doch dies ist zumindest zum Teil das Ergebnis eines monolinguistischen bzw. einsprachigen Modells der Sprachpolitik, die Italienisch als einzige Staatssprache vorschreibt.
|
|
|
Otro tipo de minoría lingüística indígena está ejemplificada por los friulianos y los ladinos en Italia, que hablan una lengua diferente del Italiano pero también romance como lo es el italiano. Italia es en la actualidad el hogar de muchas lenguas romances y en términos lingüísticos quizás el país más rico de Europa. Ejemplos de ello son las lenguas vernáculas que incluyen el sardo, piamontés y napolitano entre otras. Se desarrollaron independientemente del latín de la misma forma que el italiano toscano. Técnicamente hablando no son dialectos del italiano sino lenguas regionales. Tienen identidades tipológicas e históricas diferentes pero no han sido reconocidas como lenguas minoritarias por varias razones, una de ellas es la falta de deseo por parte de sus hablantes de que así sea. Pero esto es, en parte, el resultado de un modelo de política lingüística monolingüe que establece que el italiano es la única lengua del estado.
|
|
|
Un altro tipo di minoranza linguistica autoctona è esemplificato da friulani e ladini in Italia: parlano lingue diverse dall'italiano, ma rientrano nelle lingue romanze, come l'italiano stesso. L'Italia è in realtà la patria di molte lingue romanze ed è forse in termini linguistici il paese più ricco d'Europa. Esempi di tali lingue vernacolari sono il sardo, il piemontese e il napoletano che similmente al toscano si sono sviluppati in maniera indipendente. Essi, tecnicamente parlando, non sono dialetti, ma lingue regionali, hanno identità tipologiche e storiche distinte, ma non sono riconosciuti come lingue minoritarie per vari motivi, uno tra tanti è la mancanza del desiderio di essere riconosciuti come tali dai loro parlanti. Ma questo è, almeno in parte il risultato di un modello monolingue{/B} di politica linguistica, che impone l'italiano come unica lingua dello Stato.
|
|
|
Van een andere soort inheemse taalkundige minderheid zijn Friulananen en Ladino's in Italië een voorbeeld, die spreken andere talen dan het Italiaans, maar het zijn Romaanse talen zoals het Italiaans zelf. Italië is in feite de thuisbasis van veel Romaanse talen, en het is op taalgebied misschien wel het rijkste land van Europa. Voorbeelden van dergelijke volkstalen zijn het Sardisch, Piëmontees en Napolitaans. Deze zijn onafhankelijk ontstaan uit het Latijn, net als het Toscaanse Italiaans. Technisch gezien zijn het geen Italiaanse dialecten maar regionale talen. Ze hebben aparte typologische en historische identiteiten, maar werden niet erkend als een minderheidstaal om verschillende redenen, niet in het minst vanwege het ontbreken van de wens van de sprekers voor deze erkenning. Maar dit is ook deels een gevolg van het eentalige model van taalbeleid, dat bepaalt dat de Italiaans de enige staatstaal is.
|
|
|
Друг вид местно езиково малцинство може да се илюстрира с фриулски и ладински език в Италия, които са различни от италианския, но са от романските езици, като самия италиански. Италия всъщност е дом на много романски езици и е може най-богатата страна в Европа от гледна точка на лингвистиката. Примери за такива местни езици включват сардински, пиемонтски, неаполитански и други. Те се развиват независимо от латинския по същия начин, както е направил това тосканският италиански. Те са, технически погледнато, не италиански диалекти, а регионални езици.Имат различни типологични и исторически идентичности, но не са признати за малцинствени езици по различни причини, едната от които е липсата на желание за такова признаване от говорещите ги. Но това поне отчасти е в резултат на едноезичния модел на езиковата политика, която диктува, че италианският е единственият език на държавата.
|
|
|
Veel üks põlisrahvaste keele vähemuse näide on friuulid ja ladiinid Itaalias, kes räägivad itaalia keelest erinevat keelt, mis aga kuulub romaani keelte hulka nagu itaalia keelgi. Itaalias räägitakse tegelikult palju romaani keeli ja keeleliselt on see ehk rikkaim maa Euroopas. Selliste kohalike keelte näited on teiste seas sardiinia, piemonte ja napoli. Need arenesid ladina keelest iseseisvalt nagu Toscana itaalia keel. Nad pole tegelikult itaalia keele murded, vaid regionaalsed keeled. Neil on teistsugune tüpoloogiline ja ajalooline identiteet, kuid neid ei tunnustata vähemuskeeltena paljudel põhjustel, millest üks on nende keelte kõnelejate vähene huvi sellise tunnustuse vastu. Kuid vähemalt osaliselt on see keelepoliitika monolingvistilise mudeli tagajärg, mis kirjutab ette, et itaalia keel on ainus riigikeel.
|
|
|
A őshonos nyelvi kisebbség egy példája a friuli és a ladin Olaszországban, akik az olasztól eltérő újlatin nyelveket beszélnek. Olaszország jelenleg több újlatin nyelvnek ad otthont, és talán nyelvi szempontból a leggazdagabb ország Európában. Az ilyen bennszülött nyelvek közé számít a szardíniai, piemonti és a nápolyi többek között. Ezek a latintól függetlenül fejlődtek ugyanúgy, ahogy a toszkán olasz. Ezek, technikailag, nem olasz nyelvjárások, hanem regionális nyelvek. Különálló tipológiai és történelmi identitásuk van, mégsem ismerik el őket kisebbségi nyelvként különböző okok miatt, pl. az egyik az, hogy beszélőik nem igénylik ezt. De végeredményben ez az egynyelvű nyelvpolitikai modell eredménye, mely az diktálja, hogy az olasz az állam egyetlen nyelve.
|
|
|
Przykładem mniejszości językowych są także społeczności Friulów i Ladynów we Włoszech, posługujące się innymi językami, niż włoski, ale mające tak samo romańskie korzenie, jak Włosi. Włochy są właściwie kolebką wielu języków romańskich i być może stanowią najbogatszy językowo kraj w Europie. Przykładami takich miejscowych języków są m.in. sardyński, piemoncki, neapolitański, które rozwinęły się niezależnie z łaciny w taki sam sposób, jak język toskański. Nie są one w zasadzie dialektami języka włoskiego, lecz stanowią języki regionalne. Mają odrębną tożsamość typologiczną i historyczną, ale z różnych przyczyn nie są uznawane za języki mniejszości. Jedną z przyczyn może być brak potrzeby takiego klasyfikowania przez samych użytkowników. Jednakże przynajmniej w pewnej mierze jest to rezultat monolingwalnego modelu polityki językowej, który narzuca język włoski jako jedyny oficjalny język państwa.
|
|
|
Există un alt tip de minoritate lingvistică unde ladinii si friulanii în Italia sunt un bun exemplu, limbile cărora se deosebesc de italiană, dar care sunt apropiate de limbile romanice, ca italiana. Numeroase limbi romanice sunt vorbite în Italia, și, poate din acest punct de vedere lingvistic, este țara cea mai bogată. Sarda, piemonteza și napoletana reprezintă alte exemple de limbi vernaculare/b} vorbite în Italia. Aceste limbi au evoluat pornind de la latină, în același mod cum a a pornit italiana din toscană.Tehnic ele nu sunt dialecte ale italienei, ci limbi regionale. Ele au identități istorice și tipologii distincte, dar nu sunt recunoscute decât ca limbi minoritare din diferite motive, între altele, pentru că vorbitorii nu își doresc în mod special. Totuși acest lucru este măcar parțial rezultatul unui model monolingvistic al politicii lingvistice , care impune/dictează italiana ca singură limbă a statului.
|
|
|
Ďalším druhom autochtónnych (domorodých) jazykových menšín sú napr. Friulčania a Ladinčania v Taliansku, ktorí nehovoria taliansky, ale vlastnými jazykmi románskeho pôvodu (samozrejme, románsky pôvod má rovnako aj taliančina). Taliansko je domovom mnohých románskych jazykov a možno ho z jazykového hľadiska považovať za najbohatšiu krajinu Európy. Môžeme spomenúť aj vernakulárne jazyky – sardínčinu, piemontčinu a neapolčinu, – ktoré sa vyvinuli z latinčiny nezávisle podobne ako taliančina používaná v Toskánsku. Nemôžeme ich považovať za talianske nárečia, pretože sú to regionálne jazyky s jednoznačnou typologickou a historickou identitou, ale nepovažujú sa ani za menšinové jazyky, pretože hovoriaci nemajú dostatočný záujem o takéto uznanie, ďalším dôvodom je nastavenie jednojazyčného modelu jazykovej politiky, ktorá považuje taliančinu za jediný štátny jazyk.
|
|
|
Par citu pamatiedzīvotāju lingvistiskās minoritātes piemēru var būt friuli un ladīni Itālijā, kuri runā atšķirīgās no itāļu valodās, kuras tomēr pieder tai pašai romāņu valodu grupai. Faktiski Itālija ir daudzu romāņu valodu mājas un, iespējams, bisbagātāka ar valodām valsts Eiropā. Vernikulāri starp citām iekļauj sardu, pjemontiešu un neapoliešu valodas. Šīs attīstījās neatkarīgi no latīņu valodas, tāpat kā toskāniešu valoda. Faktiski viņas nav itāļu valodas dialekti, bet gan reģionālās valodas. Viņām ir skaidra tipoloģiska un vēsturiska identitāte, tomēr viņas nav atzītas par minoritāšu valodām dažādu iemeslu dēļ, viena no tām ir šādas atzīšanas vēlmes trūkums no to lietotāju puses. Tas daļēji ir vienvalodības politikas, noteicošas itāļu par vienīgo valsts valodu, sekas.
|
|
|
Cineál eile mionlaigh teanga dhúchasaigh is ea Friúiligh agus Laidínigh na hIodáile, a labhraíonn teangacha atá difriúil ón Iodáilis, ach gur teangacha Rómánsacha iad, cosúil leis an Iodáilis féin. Is iomaí teanga Rómánsach atá san Iodáil, atá ar na tíortha is saibhre san Eoraip ó thaobh teangacha. I measc samplaí de {b /}theangacha dúchasacha den sórt sin tá Sairdínis, Piedmontais, Neapolaitis agus teangacha eile. D'fhorbair siadsan go neamhspleách ón Laidin ar an mbealach céanna leis an Iodáilis Tuscanach. Teangacha réigiúnacha {/ b} is ea iad, seachas canúintí den Iodáilis. Tá féiniúlacht shaintréitheach agus stairiúil ar leith acu ach níl siad aitheanta mar theangacha mionlaigh ar chúiseanna éagsúla, ceann acu nach mian lena gcuid cainteoirí aitheantas dá leithéid. Ach is toradh é sin, go páirteach ar a laghad, ar mhúnla {aonteangach an bheartais teanga a éilíonn gurb í an Iodáilis aon teanga an stáit.
|
