|
|
İntelektual polemikadan əlavə,liberalizmin interpretasiyasının çoxluğu liberal dəyərlərin köklü şəkildə qəbul olunduğu ölkələrdə ifadəsini tapır. Bu ölkələrin təcrübəsi göstərdiyi kimi, liberalizm əksər hallarda həm sosial həmrəylik, həm də ənənəvi (həmçinin ailə) dəyərlərin müdafiəsinə şərait yaradan ideyaların olduqca çevik sistemidir.
|
|
|
Apart from intellectual polemics, the diversity of interpretations of liberalism is manifested in socio-political models of the countries founded on liberal values. As the experience of these countries demonstrates, liberalism is a quite flexible system of ideas, which, in most cases, accords with both social solidarity and protection of traditional (including family) values. In modern Europe, platforms of the leading political parties are usually based on a certain mix of all these values but in such a way as to avoid violation of personal liberty or equality. That is why the principles of liberalism are accepted in Europe by both moderate left (social-democrats) and moderate right (center-right). Only radical and more or less marginal parties and movements openly oppose them.
|
|
|
Բացի մտավոր բանավեճից, լիբերալիզմի մեկնաբանությունների բազմազանությունը արտահայտություն է գտնում այն երկրների սոցիալ-քաղաքական մոդելներում, որտեղ լիբերալիստական արժեքները ճանաչված են հիմնարար: Ինչպես այս երկրների փորձն է ցույց տալիս, լիբերալիզմը գաղափարների բավականին ճկուն համակարգ է, որը շատ դեպքերում զույգանում է ինչպես սոցիալական համերաշխության, այնպես էլ ավանդական (այդ թվում ընտանեկան) արժեքների պաշտպանության հետ: Ժամանակակից Եվրոպայում առաջատար կուսակցությունների հարթակները, որպես օրենք, հիմնվում են բոլոր այս արժեքների որոշակի խառնուրդի վրա, միայն թե այնպես, որ տեղի չունենա անձնավորության ազատության և հավասարության վրա ոտնձգություն: Այդ պատճառով այստեղ լիբերալիզմի սկզբունքները ճանաչում են ինչպես չափավոր ձախերը (սոցիալ-ժողովրդավարներ), այնպես էլ չափավոր աջերը (աջ ցենտրիստները): Այս սկզբունքների դեմ ակնհայտ հակասությամբ ելույթ են ունենում միայն ծայրահեղ, ավելի կամ պակաս մարգինալային կուսակցությունները և շարժումները:
|
|
|
ინტელექტუალური პოლემიკის გარდა, ლიბერალიზმის ინტერპრეტაციათა მრავალგვარობა გამოხატულებას პოვებს იმ ქვეყნების სოციალურ-პოლიტიკურ მოდელებში, სადაც ლიბერალური ღირებულებები ფუძემდებლურადაა აღიარებული. როგორც ამ ქვეყნების გამოცდილება გვაჩვენებს, ლიბერალიზმი იდეათა საკმაოდ მოქნილი სისტემაა, რომელიც, უმეტეს შემთხვევაში, ეხამება როგორც სოციალურ სოლიდარობას, ისე ტრადიციული (მათ შორის ოჯახური) ღირებულებების დაცვას. თანამედროვე ევროპაში წამყვანი პარტიების პლატფორმები, როგორც წესი, ყველა ამ ღირებულების გარკვეულ ნაზავს ემყარება, ოღონდ ისე, რომ პიროვნების თავისუფლების და თანასწორობის ხელყოფა არ მოხდეს. ამიტომ აქ ლიბერალიზმის პრინციპებს აღიარებენ როგორც ზომიერი მემარცხენეები (სოციალ-დემოკრატები), ისე ზომიერი მემარჯვენეები (მემარჯვენე ცენტრისტები). ამ პრინციპებთან აშკარა წინააღმდეგობაში მხოლოდ რადიკალური, მეტ-ნაკლებად მარგინალური პარტიები და მოძრაობები გამოდიან.
|
